تحولات فرهنگی در ساختار خانوادههای امروزی
نیمقرن پیش، کودکان یا اصولاً تلویزیون تماشا نمیکردند یا بسیار محدود به این کار میپرداختند. خانوادهها کانونی گرم و باثبات بودند و احترام متقابل بین والدین حاکم بود. اما امروزه، بسیاری از کودکان ساعات طولانی از روز را پای تلویزیون یا در شبکه های اجتماعی مجازی میگذرانند و زمان کمی را با والدین خود سپری میکنند.
تحقیقات نشان میدهد در برخی خانوادهها، جای خانه و محل کار عوض شده است. خانه به فضایی ساکت و بیروح تبدیل شده که تنها صدای تیکتاک ساعت در آن شنیده میشود، و حتی پانزده دقیقه غذاخوردن جمعی پس از تماشای یک مسابقه فوتبال، خوشبینانهترین حالت ممکن است. در مقابل، محل کار به پناهگاهی آرامشبخش با روابط دوستانه تبدیل شده؛ بهشت معاشرتهای اجتماعی. در نتیجه، بسیاری ترجیح میدهند ساعتهای کاری خود را افزایش دهند، چراکه محیط کار را بیش از خانه دوست دارند.
در محیط کار، پاداشها عینی و مادی است: قدردانی، ترفیع، پاداش مالی، و تشویق. اما در خانه، پاداشها درونی است. هیچکس برای ایفای نقش پدری یا مادری به شما جایزه نمیدهد. نه تنها دستمزدی دریافت نمیکنید، بلکه هزینههای مالی و عاطفی نیز متحمل میشوید. هیچکس از شما برای انجام بهتر این نقشها تقدیر نمیکند. تنها پاداش، رضایت درونی ناشی از مسئولیتپذیری است—**که البته پاداش کمی نیست.**
تأثیر فناوری بر روابط خانوادگی
به این پرسشها بیندیشید:
– تلویزیون، ماهواره، رایانه و شبکههای اجتماعی چه تأثیری بر شما و فرزندانتان گذاشتهاند؟
– آیا شما را مهربانتر یا متفکرتر کردهاند؟
– آیا به ایجاد ارتباطی عمیقتر با خانواده کمک کردهاند؟
مادری تعریف میکرد که فرزندش پس از ساعتها تماشای تلویزیون پرسیده بود: *«مامان، چرا همه همدیگر را میکشند؟»* این کودک باور کرده بود آنچه میبیند واقعی است. شاید شما هم کودکانی را دیدهاید که پس از تماشای یک فیلم خشن یا بازی رایانهای، به دنبال اسلحه اسباببازی خود میگردند یا با اسلحهای پلاستیکی به تماشای فیلم ادامه میدهند!
بیشک فناوریهای امروزی مزایایی دارند، اما خانوادهها باید هوشمندانه از جنبههای مثبت آن استفاده کنند و تأثیرات منفی را به حداقل برسانند.
خطر غفلت از خانواده
از خود بپرسید: مهمترین لحظات زندگی شما کداماند؟ اگر این لحظات دور از خانواده سپری شدهاند، باید خطر را احساس کنید. همسر و فرزندانتان نیز ممکن است خوشحالی و آرامش را جایی بیرون از خانه تجربه کنند.
پرورش خانوادهای موفق مانند “بندبازی در ارتفاعی بلند” است، بدون هیچ تور ایمنی. هنری که به مهارت بسیار نیاز دارد . مهارتهای ارتباطی و رفتاری، بهویژه در خانواده، نیازمند آموزش و تمرین مستمر است. غفلت از آن، پشیمانی به بار میآورد.
خانوادههای امروز در تقاطع سنت و مدرنیته قرار دارند؛ انتخاب مسیر درست، نیازمند آگاهی و مسئولیتپذیری است.