زنان و سالمندی
تبعیض سنی یا ageism یعنی قالب سازی ذهنی و تبعیض قایل شدن در مورد افراد یا گروه های مختلف ، بر اساس سن آنها . تبعیض منفی به صورت هیجانات منفی ، نگرش ها و برخورد های منفی، باورهای غلط، قالب های ذهنی- فرهنگی و تفاوت قائل شدن بین افراد سالمند ، و همچنین اجتناب از تعامل با سالمندان نشان داده می شود .
تبعیض سنی با سایر تبعیضها تفاوت بزرگی دارد . این تنها تبعیض در خصوص گروهی است که سرانجام خود ما روزی به آن تعلق خواهیم داشت ، مگر اینکه قبل از رسیدن به سالمندی بمیریم . علاوه بر آن ، اگر ، به علت تبعیض سنی، از سالمندان دور بگردیم و با آنها تعامل نکنیم ، هرگز نخواهیم فهمید که بسیاری از فرضیه های تبعیض آمیز ما غلط است .
همه ما زنان سالمندی را می شناسیم که پر از شور و نشاط هستند و اطلاعات و دانش علمی ، فرهنگی و سیاسی آنها مارا شگفت زده می کند . اما وقتی به تلوزیون نگاه می کنیم ، از این زن ها نمونه ای نمی بینیم . زنان سالمند در رسانه ها تقریبا نامرئی هستند . در رسانه های تبلیغی ، زنان سالمند و میانسال بیشتر در تبلیغاتی دیده می شوند که کرم های پنهان کننده چروک صورت را تبلیغ می کنند این تبلیغات برای این طراحی شده اند که زنان سالمند احساس بی کفایتی کنند . و این احساس آنها را به سمت مصرف این کالا ها سوق می دهد .
تبعیض فراگیر علیه زنان سالمند تنها به دوران معاصر محدود نمی شود . در تمام ادبیات اروپای غربی ، تصاویری از پیر زنان بدجنس و جادوگران پیر جارو سوار وجود دارد .
تاکنون حتما صدها جوک درباره مادرزن یا مادر شوهر شنیده اید ، اما جکی درباره پدر زن یا پدر شوهر شنیده اید ؟
نظریه پردازان اعتقاد دارند که مردم نسبت به زنان سالمند ، در مقایسه با مردان سالمند ، قضاوت سخت گیرانه تری دارند . تضادی که معیار دوگانه سالمندی نامیده می شود . مثلا مردم فکر می کنند که چین و چروک صورت مردان نشان دهنده ی خرد و جا افتادگی آنهاست، اما چین و چروک صورت زنان پیامی بسیار متفاوت می فرستد . به طور کلی ، چهره ایده آل زن باید چهره ای بی عیب و نقص وبدون چین وچروک باشد نه نشانه ای از تجربه ها و هیجانات قبلی !
معیار دوگانه سالمندی در مورد جاذبه جنسی نیز صدق می کند، زیرا زنان میانسال و سالمند معمولا از لحاظ جنسی جذاب تلقی نمی شوند. مردم ، علاقه مردان سالمند به روابط جنسی را تحسین می کنندولی همان علاقه را از سوی زنان سالمند زشت می دانند. یعنی زنان سالمند هم از لحاظ جنسی جذاب به حساب نمی آیند ، و هم انتظار می رود که به رابطه جنسی زیاد علاقه نداشته باشند .
معیار دوگانه سالمندی در چند موقعیت صدق می کند ، هر چند جهان شمول نیست . یعنی معیار دوگانه زمانی شدید تر می شود که مردم دو مجموعه ویژگیها را مورد قضاوت قرار دهند: ۱- هوش و کفایت ، ۲- جذابیت فیزیکی وقابلیت رمانتیک بودن .
در برخی از فرهنگ ها ، قدرت زن با افزایش سن ، بیشتر می شود مثلا ، در بعضی خرده فرهنگ های جوامع نیجریه و کنیا ، زنان سالمند ، قدرت بسیار زیادی دارند . یا در اکثر فرهنگ های آمریکای لاتینی ، مردم معتقدند که سالمندان ، نیروی درونی و سیادت دارند، بنابراین جوانان به آنان اقتدا می کنند . در هندوستان ، سالمندان ثروت و قدرت خانواده را در کنترل دارند، ازدواج ها را ترتیب می دهند، ومواظب افراد جوانتر هستند . این نوع نگرش های مثبت ، بدون شک باعث می شوند که زنان سالمند احساس ارزشمندی کنند . این طرز فکر ها و نگرش ها در عملکرد شناختی نیز تاثیر می گذارند .
در جوامعی که نگرش مثبت نسبت به زنان سالمند نگرش مثبت وجود دارد ، مثل چین و ژاپن ، زنان سالمند حافظه خود را زیاد از دست نمی دهند . در عوض مردم آمریکا و کانادا ، از زنان سالمند انتظار ندارند که زیاد باهوش باشند.
در واکنش زنان به بازنشستگی تفاوت های زیادی دیده می شود .سازگاری زنان با بازنشستگی ، تحت تاثیر دلایل آنها برای بازنشستگی قرار می گیرد . اگر زن برای این منظور بازنشسته شود که وقت بیشتری برای خود داشته باشد ، ممکن است با بازنشستگی خیلی خوب کنار بیاید . اما اگر زن خود را بازنشسته کند تا از شوهر یا مادر معلول خود نگهداری کند، احتمالا از بازنشستگی لذت نخواهد برد . رویدادهای مهم زندگی ، مثل طلاق یا فوت یکی از اعضای خانواده نیز برسازگاری با بازنشستگی تاثیر می گذارد .
برگرفته از کتاب روانشناسی زنان – مارگارت ماتلین