طلاق در اسلام
در اسلام ، اگرچه طلاق منع نشده است و به ظاهر مرد هر وقت که بخواهد می تواند زن خود را طلاق دهد و زن نیز در موارد خاصی می تواند از دادگاه تقاضای طلاق کند ، لیکن شک نیست که طلاق در نظر اسلام امری مذموم و ناپسند است . روایات متعددی در نکوهش طلاق آمده و در خبر است که هیچ چیز ناپسند تر از طلاق نزد خدای عزوجل نیست.
( مامقانی ، مناهج المتقین، ص۳۸۴)
استاد مطهری در کتاب نظام حقوق زن در اسلام می نویسد : هیچ عصری مانند عصر ما خطر انحلال کانون خانوادگی و عوارض سوء ناشی از آن را مورد توجه قرار نداده است، و در هیچ عصری مانند این عصر عملًا بشر دچار این خطر و آثار سوء ناشی از آن نبوده است.
قانونگذاران، حقوقدانان، روانشناسان هر کدام با وسایلی که در اختیار دارند سعی میکنند بنیان ازدواجها را استوارتر و پایدارتر و خلل ناپذیرتر سازند اما آمارها نشان میدهد که سال به سال بر عدد طلاقها افزوده میشود و خطر از هم پاشیدن بر بسیاری از کانونهای خانوادگی سایه افکنده است.
طبق نظراستاد مطهری ازدواج، مقدس و کانون خانوادگی محترم و طلاق امر منفور و مبغوضی است. اجتماع موظف است که علل وقوع طلاق را از بین ببرد.در عین حال قانون نباید راه طلاق را برای ازدواجهای ناموفق ببندد. راه خروج از قید و بند ازدواج هم برای مرد باید باز باشد و هم برای زن، اما راهی که برای خروج مرد از این بن بست تعیین میشود با راهی که برای خروج زن تعیین میشود دوتاست و از جمله مواردی که زن و مرد حقوق نامشابهی دارند طلاق است.
این نظریه همان است که اسلام ابداع کرده و کشورهای اسلامی به طور ناقص (نه به طور کامل) از آن پیروی میکنند.
حق طلاق در اسلام به مرد داده شده است . قانون مدنى اختیار طلاق را به شوهر داده و او را بدون هیچ قید و شرطى مختار در طلاق زن دائمه خود کرده است.
این موضوع در دو ناحیه ، ایجاد اشکال می کند .
-
از ناحیه طلاقهای ناجوانمردانه بعضی از مردان که پس از سالها پیوند زناشویی ناگهان هوس زن نو در دلشان پیدا میشود و زن پیشین را که عمر و جوانی و نیرو و سلامت خود را در خانه آنها صرف کرده و هرگز باور نمیکرده که روزی آشیانه گرم او را از او بگیرند، با یک رفتن به محضر طلاق او را دست خالی از آشیانه خود میرانند.
-
از ناحیه امتناعهای ناجوانمردانه ی بعضی مردان ،از طلاق زنی که امید سازش و زندگی مشترک میان آنها وجود ندارد.
- (نظام حقوق زن در اسلام ، استاد مطهری)
در اسلام ، علاوه بر دستور های اخلاقی ، پاره ای قواعد حقوقی برای محدود کردن طلاق مقرر شده است : قبل از طلاق باید داوری از خویشان مرد و داوری از خویشان زن برای آشتی دادن آنان تعیین شود؛ طلاق باید در حضور دو شاهد عادل انجام گیرد؛زن باید در طهر غیرمواقعه باشد، یعنی در حال پاکی که نزدیکی در آن واقع نشده است ؛ در طلاق رجعی که برای مردحق بازگشت وجود دارد ، در مدت عده ، زن در منزل مرد سکونت دارد و نفقه او به عهده مرد است .وبدین سان زن و مرد می توانند بدون مانع زندگی زناشویی را از سر بگیرند. واضح است که این مقررات و پاره ای قواعد دیگر ، طلاق را محدود می کند ؛ لیکن آنچه بیشتر مانع طلاق می شود مبانی و اعتقادات مذهبی است . ( مختصر حقوق خانواده ، دکتر سید حسین صفایی و دکتر اسدالله امامی )
با این حال بسیار اتفاق میافتد که اختلافات زناشویی به علل خاصی به جایی میکشد که امید رفع آنها از میان میرود، تمام اقدامات برای اصلاح بی نتیجه می ماند، تنفر شدید میان زن و شوهر حکمفرما میشود و آندو عملًا یکدیگر را ترک میکنند و جدا از هم بسر می برند. در همچو وضعی هر عاقلی میفهمد راه منحصر به فرد این است که این پیوند که عملًا بریده شده قانوناً نیز بریده شود و هر کدام از اینها همسر دیگری برای خود اختیار کند. اما بعضی از مردان برای اینکه طرف را زجر بدهند و او را در همه عمر از برخورداری از زندگی زناشویی محروم کنند، از طلاق خودداری میکنند و زن بدبخت را در حال بلاتکلیفی و به تعبیر قرآن«کالمعلّقه» نگه میدارند.
چون این گونه افراد که قطعاً از اسلام و مسلمانی جز نامی ندارند به نام اسلام و به اتکاء قوانین اسلامی این کارها را میکنند، این شبهه برای بعضی که با عمق و روح تعلیمات اسلامی آشنا نیستند پیدا شده که آیا اسلام خواسته است کار طلاق به همین نحو باشد؟!.
اسلام با طلاق، سخت مخالف است. اسلام میخواهد تا حدود امکان، طلاق صورت نگیرد. اسلام طلاق را به عنوان یک چاره جویی در مواردی که چاره منحصر به جدایی است تجویز کرده است. اسلام مردانی را که مرتب زن میگیرند و طلاق میدهند و به اصطلاح «مِطلاق» میباشند دشمن خدا میداند.
( استاد مطهری ،نظام حقوق زن در اسلام)